William Jones, Tyddyn Mawr

Oddi ar Cof y Cwmwd
Jump to navigation Jump to search

Englynwr oedd William Jones, Tyddyn Mawr, Llanaelhaearn yn bennaf. Magwyd ef ym Mryn Gwydion, plwyf Clynnog Fawr, a bu farw yn Nerwin Fawr, Bryncir (ond ym mhen uchaf un plwyf Clynnog Fawr).

Roedd yn ewythr i Margaret, merch Mynydd Ednyfed, Cricieth, ddaeth yn wraig ddioddefus i David Lloyd George.

Ei athro barddol oedd neb llai nag Eben Fardd o Glynnog. Yn wir, William Jones, ar y cyd â Hywel Tudur, ar eu liwt eu hunain, a gyhoeddodd weithiau barddonol Eben Fardd. Dyma fel y dywed Hywel Tudur am William Jones :

Credaf iddo wneud ambell englyn pan yn ieuanc, hwyrach ar gyfer cyfarfodydd llenyddol yng Nghlynnog yn amser Eben Fardd a Dewi Arfon. Yr oedd yn selog gyda'r cyfarfodydd hynny, a pharhaodd yn wir hyd ei ddiwedd i gymryd rhan ynddynt fel llywydd, arweinydd, neu mewn rhyw gysylltiad arall...

Dyma bedwar englyn o eiddo William Jones.


Y Gneuen
Y gneuen fach, mwyach i'm min - hon o'r berth
       Wna i'r byd chwerthin ;
     Rhy euraidd rodd i'r werin,
     Gist ddi-rwyg, Awstaidd ei rhin,


Y Pylor
Peth mân, du-poeth, myn d___l, - a wasgwyd
       Mewn gwisgen gleddyfawl ;
     I mewn â hwn, - myn ei hawl ;
     A rhwyga'n gynddeiriogawl !


Y Ddannodd
Poen a gofid i'm pen a gefais, - bobol ;
       Y babi anghofiais ;
     Ystod deuddydd eisteddais
     Heb ddim tê !                  (Englyn 'talcen slip')


Yr Absenwr
Gŵr a'i dafod yn gordyfu ; - swydd
       Ei safn yw bradychu ;
     Tra'i wyneb yn terwenu :
     Gwylia ei dost golyn du.