Gwersyll RAF Llandwrog

Oddi ar Cof y Cwmwd
Neidio i: llywio, chwilio

Gwersyll ar gyfer hyfforddi milwyr a phersonél y lluodd arfog yn ystod yr Ail Ryfel Byd oedd Gwersyll RAF Llandwrog.

Penderfynwyd y byddai gwersyll yn cael ei hadeiladu yno ym mis Medi 1940, yn dilyn newid yn nhactegau milwrol byddin yr Almaen. Roedd hyfforddiant wedi dechrau yno mor fuan â Ionawr 1941, ac ym mis Gorffennaf 1941 roedd y ‘No.9 Air Gunners School’ yno yn hyfforddi.

Gosodwyd yr RAF Bomber Command yno hefyd, gan hyfforddi gynnwyr, llwywyr, a gweithredwyr radio. Roedd ar gau rhwng 1945 a 1969, ac roedd rhaid agor y maes yn 1969 ar achlysur Arwisgiad y Tywysog Siarl yng Nghastell Caernarfon.

Gwelir llawer o hen adeiladau adeg rhyfel yma ac acw ar draws Morfa Dinlle. Mae'r maes awyr wedi ailagor ers y 1970au fel Maes Awyr Dinas Dinlle ar gyfer hedfan amser hamdden. Erbyn hyn fe'i gelwir yn Faes Awyr Caernarfon ac yno mae pencadlys leol yr Ambiwlans Awyr a hofrennydd Gwylwyr y Glannau.

Tim Achub Mynydd[golygu]

Yn 1942, yn dilyn damweiniau ym mynyddoedd Gwynedd ac achosion o awyrennau yn cwympo, roedd tîm o ddynion wedi dechrau gwirfoddoli i fynd ati i achub y rheiny a oedd wedi eu niweidio. Gwelir hwy yn ‘RAF Llandwrog Mountain Rescue Section’, ac er eu trafferth ac eu haberth am amser hir ni chafwyd y grŵp hwn statws broffesiynol tan 1944.

Tabun[golygu]

Roedd nwy Tabun yn cael ei gadw yn y safle am gyfnod hefyd. Roedd 71,000 tunnell yn cael ei gadw o fewn bynceri yno, ac yn 1954 symudwyd nhw oll oddi yno i Cairnryan, a’u dinistrwyd yn y mor.

Cyfeiriadau[golygu]

Doylerush, Edward The Ledgend of Llandwrog, The Story of an airfield and the birth of the RAF Mountain Rescue Service. (Midland Counties Publications, 1994)

Eginyn.png Mae'r erthygl hon yn eginyn. Gallwch helpu prosiect Cof y Cwmwd drwy ei datblygu.