Bad achub Trefor

Oddi ar Cof y Cwmwd
(Ailgyfeiriad oddi wrth Bad achub Llanaelhaearn)
Jump to navigation Jump to search

Agorwyd gorsaf Bad achub Trefor 19 Ebrill 1883, ac fe'i gaewyd ym 1901. Yn swyddogol, galwyd yr orsaf yn orsaf bad achub Llanaelhaearn, gan mai yn y plwyf hwnnw y lleolwyd y cwch. fe godwyd cwt i'r bad achub ger cei Cwmni Ithfaen Trefor. Penderfynwyd bod angen bad achub rhwng Portinlläen a Llanddwyn yn sgil llongddrylliad y Cyprian, llong fawr a gollwyd ar y creigiau ger Cwmhistir.

Yr unig fad achub parhaol i wasanaethu yn yr orsaf oedd y Cyprian, cwch modern hunan-gywirol (sef a fyddai'n troi ben chwith i fyny pe bai'r tonnau yn ei droi ben chwith i lawr). Enwyd y cwch hwn ar ôl y llong a ddrylliwyd wrth Gwmhistir, ac fe'i gyflwynwyd yn rhodd i Sefydliad Cenedlaethol y Badau Achub er cof am gapten y Cyprian, Capten Strachan. Tawel fu hynt bad achub Trefor; roedd y cwch sefydlog, y Cyprian, yn cael ei atgyweirio a chwch dros dro aeth allan ar yr alwad cyntaf, na ddigwyddodd tan 1890, pan aeth allan ddwywaith yr un diwrnod i helpu'r sgwner Reknown o Abertawe, ac wedyn y sgwner Ceres o Gaernarfon. Unig wasanaeth y Cyprian ei hun oedd ar 24 Awst 1894, pan aeth allan i gynorthwyo cwch pysgota, yr Annie Jones.

Roedd cwt y bad achub yn union wrth ochr ddeuheuol yr hen gei yn harbwr Trefor.[1]

Arhosodd yr orsaf ar agor tan 1901 ond ni ddaeth alwad arall am wasanaeth y bad achub; erbyn hynny oedd y Cyprian yn annerbyniol o ran ei gyflwr a ddaethpwyd yr orsaf i ben.[2]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Map Ordnans 1888
  2. Henry Parry, Wreck and Rescue on the Coast of Wales, Cyf. I (Truro, 1969), t.63-68.