Yn golygu Y Groeslon

Jump to navigation Jump to search

Dalier sylw: Nid ydych wedi mewngofnodi. Fe fydd eich cyfeiriad IP yn ymddangos ar hanes golygu'r dudalen hon. Gallwch ddewis cuddio'ch cyfeiriad IP drwy greu cyfrif (a mewngofnodi) cyn golygu.

Gellir dadwneud y golygiad. Byddwch gystal â gwirio'r gymhariaeth isod i sicrhau mai dyma sydd arnoch eisiau gwneud, ac yna rhowch y newidiadau ar gadw i gwblhau'r gwaith o ddadwneud y golygiad.

Diwygiad cyfoes Eich testun
Llinell 1: Llinell 1:
Pentref sydd wedi cael ei enwi oherwydd ei safle yw '''Y Groeslon'''. Fe saif lle mae'r hen lôn fynydd sydd yn rhedeg ar hyd plwyf [[Llandwrog]] o'r myndd-dir i lawr at yr iseldir gerllaw'r môr yn croesi'r ffordd fawr, sef yr hen ffordd dyrpeg rhwng Caernarfon a Phorthmadog. Roedd yn fan gyfleus ar gyfer [[Gefail y Groeslon|gefail]], a chofnodir claddedigaeth Jane Morris, gwraig Owen Parry, gof o "Groes-lon Grugan", 4 Mawrth 1801. Roedd Owen Parry ei hun yn dal yn yr efail tan oi leiaf 1809. Rhaid bod digonedd o waith yn y cylch i ofaint, gan fod gofaint yn gweithio hefyd rywle yn [[Rhosnenan]] yr un pryd.<ref>Archifdy Caernarfon, XPE/24/10 Cofrestr Plwyf Llandwrog, 1801-9</ref> Grugan oedd enw'r ffermydd o gwmpas y groesffordd.
+
Pentref sydd wedi cael ei enwi oherwydd ei safle yw '''Y Groeslon'''. Fe saif lle mae'r hen lôn fynydd sydd yn rhedeg ar hyd plwyf [[Llandwrog]] o'r myndd-dir i lawr at yr iseldir gerllaw'r môr yn croesi'r ffordd fawr, sef yr hen ffordd dyrpeg rhwng Caernarfon a Phorthmadog.
  
 
==Daeareg a nodweddion ffisegol==
 
==Daeareg a nodweddion ffisegol==
Llinell 5: Llinell 5:
  
 
==Hanes cynnar y pentref==
 
==Hanes cynnar y pentref==
Ychydig o dai oedd yma cyn dyfodiad y rheilffordd, ac felly codwyd capel ([[Capel Brynrodyn (MC)]]) hanner ffordd rhwng treflan Y Groeslon, fel yr oedd ar ddechrau'r 19g a threflan y [[Dolydd]], yn ôl hanesydd y Methodistiaid Calfinaidd, William Hobley. I ddechrau, roedd nifer o ffermydd yn y cylch: Y Grugan, Cae Iago,Tyddyn Dafydd, Talar Siencyn a [[Llwyn-y-gwalch]]. Cododd stori werin mai ffermwr cefnog a rannai ei dir ymysg ei feibion oedd yn gyfrifol am nifer o'r enwau hyn - gan iddo adael Cae i Iago, Tyddyn i Dafydd, Talar i Siencyn a Llwyn i'r gwalch (sef y mab ieuengaf)! Yn uwch i fyny'r allt o'r briffordd, datbygodd gasgliad o dyddynod ar rostir corsiog [[Rhosnenan]] (lle mae ystadau Cae Sarn, Y Garreg a'r [[Ysgol Y Groeslon|ysgol]] erbyn heddiw, a'r tir i'r Gogledd o'r fan honno i gyfeiriad Brynffynnon).
+
Ychydig o dai oedd yma cyn dyfodiad y rheilffordd, ac felly codwyd capel ([[Capel Brynrodyn (MC)]]) hanner ffordd rhwng treflan Y Groeslon, fel yr oedd ar ddechrau'r 19g a threflan y [[Dolydd]], yn ôl hanesydd y Methodistiaid Calfinaidd, William Hobley. I ddechrau, roedd nifer o ffermydd yn y cylch: Y Grugan, Cae Iago,Tyddyn Dafydd, Talar Siencyn a Llwyn Gwalch. Cododd stori werin mai ffermwr cefnog a rannai ei dir ymysg ei feibion oedd yn gyfrifol am nifer o'r enwau hyn - gan iddo adael Cae i Iago, Tyddyn i Dafydd, Talar i Siencyn a Llwyn i'r gwalch (sef y mab ieuengaf)! Yn uwch i fyny'r allt o'r briffordd, datbygodd gasgliad o dyddynod ar rostir corsiog [[Rhosnenan]] (lle mae ystadau Cae Sarn, Y Garreg a'r [[Ysgol Y Groeslon|ysgol]] erbyn heddiw, a'r tir i'r Gogledd o'r fan honno i gyfeiriad Brynffynnon).
  
 
==Crefydd==
 
==Crefydd==
Roedd nifer o addoldai yn y pentref. Gweler dan eu henwau am erthyglau llawn amdanynt.
+
Roedd nifer o addoldai yn y pentref. gweler dan eu henwau am erthyglau llawn amdanynt.
  
 
Y cyntaf i'w agor efallai oedd [[Capel Bryn'rodyn (MC)]].
 
Y cyntaf i'w agor efallai oedd [[Capel Bryn'rodyn (MC)]].
Llinell 14: Llinell 14:
 
* [[Capel Brynrhos (MC), Y Groeslon|Capel Brynrhos (MC)]].
 
* [[Capel Brynrhos (MC), Y Groeslon|Capel Brynrhos (MC)]].
 
* [[Capel Gosen (A), Y Groeslon|Capel Gosen (A)]].
 
* [[Capel Gosen (A), Y Groeslon|Capel Gosen (A)]].
* [[Capel Ramoth (B), Y Groeslon|Capel Ramoth (B)]].
+
* [[Capel Ramoth (B), y Groeslon|Capel Ramoth (B)]].
  
 
Unwyd capeli Brynrhos a Bryn'rodyn dan enw Capel y Bryn tua 2007, ond fe gaewyd yr achos ym mis Gorffennaf 2018.
 
Unwyd capeli Brynrhos a Bryn'rodyn dan enw Capel y Bryn tua 2007, ond fe gaewyd yr achos ym mis Gorffennaf 2018.
Llinell 20: Llinell 20:
 
Gwerthwyd Capel Gosen yn ystod 2018, gan fod yr adeilad wedi bod yn anniogel ers rhai blynyddoedd. Bellach, mae cynulleidfa'r Annibynwyr yn y pentref yn cwrdd yn y Neuadd Goffa, a dyma'r unig 'gapel' sydd yn dal ar agor yn y pentref.
 
Gwerthwyd Capel Gosen yn ystod 2018, gan fod yr adeilad wedi bod yn anniogel ers rhai blynyddoedd. Bellach, mae cynulleidfa'r Annibynwyr yn y pentref yn cwrdd yn y Neuadd Goffa, a dyma'r unig 'gapel' sydd yn dal ar agor yn y pentref.
  
Roedd eglwys ar gyfer rhannau uchaf plwyf [[Llandwrog]], [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]], wedi ei godi ym 1852-3 ger fferm Cefn-nen. Er bod mynwent ynd al yno, chwalwyd yr eglwys ar ôl ei chau. Codwyd ficerdy ger Tal-y-llyn. Roedd neuadd gwrdd, Ystafell yr Eglwys, a oedd gynt yn adeilad yr Annibynwyr, "Gosen Bach", wrth drofa ger Tal-y-llyn. Mae bellach yn cael ei ddefnyddio fel siop ddillad priodas a depo nwy.
+
Roedd eglwys ar gyfer rhannau uchaf plwyf [[Llandwrog]], [[Eglwys Sant Thomas, Y Groeslon]], wedi ei godi ym 1852-3 ger fferm Cefn-nen. Er bod mynwent ynd al yno, chwalwyd yr eglwys ar ôl ei chau. Codwyd ficerdy ger Tal-y-llyn. Roedd neuadd gwrdd, Ystafell yr Eglwys, a oedd gynt yn adeilad yr Annibynwyr, "Gosen Bach", wrth drofa ger Tal-y-llyn. Mae bellach yn cael ei ddefnyddio fel siop dillad priodas a depo nwy.
  
 
==Masnach a busnes==
 
==Masnach a busnes==
Llinell 59: Llinell 59:
 
* [[Brian Owen]], adroddwr arobryn
 
* [[Brian Owen]], adroddwr arobryn
 
* [[John Roberts]], trefnydd yr Eisteddfod Genedlaethol
 
* [[John Roberts]], trefnydd yr Eisteddfod Genedlaethol
* [[Morris T. Williams]], argraffydd
 
  
 
{{eginyn}}
 
{{eginyn}}

Mae pob cyfraniad i Cof y Cwmwd yn cael ei ryddhau o dan termau'r Drwydded Ddogfen Rhydd (Comin Creu) (gwelwch Prosiect:Hawlfraint am fanylion). Os nad ydych chi'n fodlon i'ch gwaith gael ei olygu heb drugaredd, neu i gopïau ymddangos ar draws y we, peidiwch a'i gyfrannu yma.
Rydych chi'n cadarnhau mai chi yw awdur y cyfraniad, neu eich bod chi wedi'i gopïo o'r parth cyhoeddus (public domain) neu rywle rhydd tebyg. Nid yw'r mwyafrif o wefannau yn y parth cyhoeddus.

PEIDIWCH Â CHYFRANNU GWAITH O DAN HAWLFRAINT HEB GANIATÂD!

Diddymu Help gyda golygu (yn agor mewn ffenest newydd)

Defnyddir y nodiadau hyn yn y dudalen hon: