Tŷ Mawr, Clynnog

Oddi ar Cof y Cwmwd
Jump to navigation Jump to search

Mae Tŷ Mawr yn fferm sylweddol ar y gwastadeddau arfordirol ym mhen mwyaf gogleddol plwyf Clynnog Fawr, nid nepell o Bontlyfni. Roedd y tŷ'n un o ddau gartref Llwydiaid Cwm Gwared a oedd yn berchen ar ystad fechan, hyd nes i'r teulu dorri eu cysylltiadau â Sir Gaernarfon ac ymsefydlu'n derfynol yn Llundain tua 1728.[1] Wedi hynny fe brynodd Thomas Wynn yr eiddo i'w ychwanegu at Ystad Glynllifon.

Cafodd Syr Owen John Roberts, yr addysgwr a mab i Owen Roberts, asiant tir a ffermwr, ei eni yn Nhŷ Mawr ym 1835.[2]

Ar y map degwm, dyddiedig 1840, mae melin yn cael ei dangos ar fuarth fferm Tŷ Mawr. Dichon mai melin at ddiben y fferm yn unig, neu felin eithin i falu porthiant i'r ceffylau yr oedd.[3] Erbyn hynny, yr oedd y fferm yn rhan o Ystad Glynllifon, ac ym 1840, William Griffith oedd y tenant.

Cyfeiriadau

  1. Archifdy Caernarfon, XD2/7727
  2. Erthygl Wicipedia ar Sir John Owen Roberts
  3. Map degwm plwyf Clynnog, 1840, [1]