Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Bwlchderwin"

Oddi ar Cof y Cwmwd
Jump to navigation Jump to search
 
(Ni ddangosir y 12 golygiad yn y canol gan 2 ddefnyddiwr arall)
Llinell 1: Llinell 1:
Ardal wasgaredig yw '''Bwlchderwin''' ar ffordd [[Clynnog Fawr]] wedi dringo'r allt o [[Pant-glas|Bant-glas]]. Nid oes yma'r fath beth â chlwstwr o dai ond bu yma [[Capel Bwlchderwin (MC)|gapel]] yn un pen, ysgol Eglwysig sef [[Ysgol Ynys-yr-Arch]] yn y pen arall a siop mewn gwahanol dai ar wahanol adegau.
+
Ardal wasgaredig yw '''Bwlchderwin''' ar ffordd [[Clynnog Fawr]] wedi dringo Allt y Pant <ref>Fe'i henwir gan R. Gordon Williams yn ei ''Atgofion Plentyndod'', Darlith Flynyddol Llyfrgell Pen-y-groes, 1983-84.</ref> o [[Pant-glas|Bant-glas]]. Nid oes yma'r fath beth â chlwstwr o dai ond bu yma [[Capel Bwlchderwin (MC)|gapel]] yn un pen, ysgol Eglwysig sef [[Ysgol Ynys-yr-arch]]<ref> ''Atgofion Plentyndod'' tud.8-16 ac 19-22.</ref> yn y pen arall a siop mewn gwahanol dai ar wahanol adegau.
  
 
==Rhai murddunod yn yr ardal ym 1870==
 
==Rhai murddunod yn yr ardal ym 1870==
Llinell 6: Llinell 6:
 
==Tai/Tyddynnod/Ffermydd yr ardal o tua 1870-1981==
 
==Tai/Tyddynnod/Ffermydd yr ardal o tua 1870-1981==
  
''Braich-y-foel'';
+
''Braich-y-foel''; (Cofiai R. Gordon Williams ''wyth o ddynion yn torri'r ffridd wrth y ffordd gyda phladuriau, y naill yn dilyn y llall gyda'r un rhythm yn eu pladurio, ac yn aros weithiau i roi min ar eu pladuriau gyda'r pren stric a'r saim a'r graean.''<ref>tud.29 ''O Ben Moel Derwin''</ref>
 
''Tanychwarel'';   
 
''Tanychwarel'';   
 
''Terfynau'';     
 
''Terfynau'';     
Llinell 15: Llinell 15:
 
''Rhwngyddwyffordd'';  
 
''Rhwngyddwyffordd'';  
 
''Muryforwyn'';   
 
''Muryforwyn'';   
''Gyfelog Ucha'' (ger [[Capel Bwlchderwin]]);
+
''Gyfelog Ucha'' (ger [[Capel Bwlchderwin (MC)]]);
 
''Baron Hill'';
 
''Baron Hill'';
 
''Ty'n-Gors'';
 
''Ty'n-Gors'';
Llinell 25: Llinell 25:
 
''Llwyngwanadl Isa'';
 
''Llwyngwanadl Isa'';
 
''Ty Glas'';
 
''Ty Glas'';
''Y Gors'';''Cors-y-wlad''.
+
''Y Gors'';
 +
''Cors-y-wlad''.
 +
Nid yw Gyfelog (ger yr ysgol) ar y rhestr hon. Yma y cartrefai J.R. Owen. Meddai R. Gordon Williams amdano: ''...Ato fo yr âi pawb am gyngor neu i lenwi ffurflen ac roedd yn englynwr da iawn. Y fo luniodd yr englyn a gyfrifid yn un o'r englynion cofffa gorau. Englyn ydyw i dri o blant Nant Cwmbran a fu farw yn agos at ei gilydd:
 +
         
 +
                                    '' Marwolaeth Mair a Willie, - a Rhisiart
 +
                                          ''Wna i reswm dewi,
 +
                                        ''Ond ffydd ddichon fodloni,
 +
                                        ''A gweld trefn mewn galw tri.''
 +
 
 +
Bu'n ddiacon ffyddlon ym Mwlchderwin am 67 mlynedd, ac yn gynghorydd gweithgar tros ei ardal am flynyddoedd ar Gyngor Gwyrfai..."
 +
 
 +
==Yr enw==
 +
Ar rai mapiau Ordnans ac mewn ambell i le arall, ceir yr enw "Bwlch Derwydd" ond mae hyn yn anghywir.  
  
 
i'w barhau
 
i'w barhau
Llinell 34: Llinell 46:
  
 
[[Categori:Pentrefi a threflannau]]
 
[[Categori:Pentrefi a threflannau]]
 +
[[Categori:Ardaloedd]]

Y diwygiad cyfredol, am 16:15, 27 Tachwedd 2018

Ardal wasgaredig yw Bwlchderwin ar ffordd Clynnog Fawr wedi dringo Allt y Pant [1] o Bant-glas. Nid oes yma'r fath beth â chlwstwr o dai ond bu yma gapel yn un pen, ysgol Eglwysig sef Ysgol Ynys-yr-arch[2] yn y pen arall a siop mewn gwahanol dai ar wahanol adegau.

Rhai murddunod yn yr ardal ym 1870[golygu]

Felog Bach, Yr Ochr, Tanychwarel, Y Foel, Cae'r Bwlch, Foel Fechan, Murforwyn Bach (dau dŷ), Pen Isa'r Mynydd, Cefn White, Maes Du, Stabl Goch, Cae Hir (tri thŷ), Cae Mwynan, Cae Crin, Cors-y-wlad (dau dŷ).[3]

Tai/Tyddynnod/Ffermydd yr ardal o tua 1870-1981[golygu]

Braich-y-foel; (Cofiai R. Gordon Williams wyth o ddynion yn torri'r ffridd wrth y ffordd gyda phladuriau, y naill yn dilyn y llall gyda'r un rhythm yn eu pladurio, ac yn aros weithiau i roi min ar eu pladuriau gyda'r pren stric a'r saim a'r graean.[4] Tanychwarel; Terfynau; Derwyn Uchaf (Deuai Griffith Powell â'i gi gydag ef i'r Capel bob amser.); Tan'rallt; Plas Du; Ty'n-y-coed; Rhwngyddwyffordd; Muryforwyn; Gyfelog Ucha (ger Capel Bwlchderwin (MC)); Baron Hill; Ty'n-Gors; Ty Newydd; Garreg Wen; Pen Isa'r Mynydd; Ynys-yr-Arch; Llwyngwanadl Ucha; Llwyngwanadl Isa; Ty Glas; Y Gors; Cors-y-wlad. Nid yw Gyfelog (ger yr ysgol) ar y rhestr hon. Yma y cartrefai J.R. Owen. Meddai R. Gordon Williams amdano: ...Ato fo yr âi pawb am gyngor neu i lenwi ffurflen ac roedd yn englynwr da iawn. Y fo luniodd yr englyn a gyfrifid yn un o'r englynion cofffa gorau. Englyn ydyw i dri o blant Nant Cwmbran a fu farw yn agos at ei gilydd:

                                     Marwolaeth Mair a Willie, - a Rhisiart
                                          Wna i reswm dewi,
                                        Ond ffydd ddichon fodloni,
                                        A gweld trefn mewn galw tri.

Bu'n ddiacon ffyddlon ym Mwlchderwin am 67 mlynedd, ac yn gynghorydd gweithgar tros ei ardal am flynyddoedd ar Gyngor Gwyrfai..."

Yr enw[golygu]

Ar rai mapiau Ordnans ac mewn ambell i le arall, ceir yr enw "Bwlch Derwydd" ond mae hyn yn anghywir.

i'w barhau

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Fe'i henwir gan R. Gordon Williams yn ei Atgofion Plentyndod, Darlith Flynyddol Llyfrgell Pen-y-groes, 1983-84.
  2. Atgofion Plentyndod tud.8-16 ac 19-22.
  3. Enwir y rhain (o gofnodion ei dad) yn llyfr O. Roger Owen,O Ben Moel Derwin, Cyhoeddiadau Mei, 1981.
  4. tud.29 O Ben Moel Derwin